Vóórgeschiedenis
In april 1933 werd in Bodegraven-Zwammerdam een sportvereniging E.S.T.O. (Eendracht strekt tot overwinning) opgericht, die een driedeling in zich had te weten: voetbal, gymnastiek en atletiek. Achter de kerk verrees een prachtig sportterrein met tribune, muziektent en een 7 meter hoge omrastering. De keurige kleedgelegenheid bevatte aparte hokjes voor elke speler. Het geheel was uniek in de ganse omgeving. Vooral kap. van Kessel had voor dit alles veel werk verzet. Geleidelijk bleek de onhoudbaarheid van de driedeling. Het was financieel niet te klaren. Na ruim 2 jaar werd de vereniging opgeheven. De gymnastiek ging zelfstandig door.

Geboorte
Enkele maanden later nam de heer W. van Liempt het initiatief tot uitgave van een vragenlijst aan sportminnende jongelui. Dit leidde in een vergadering op 7 jan. 1936 tot oprichting van de voetbalvereniging Esto. Als voorlopig bestuur traden op de heren J. Sauer sr., voorzitter, W. v. Liempt, secr., J. v. Bunningen, penn., A. Schintz en J. v.d. Heuvel. Geestelijk adviseur werd kapelaan L. v. Teylingen, die ook de oprichtingsvergadering voorzat. Ruim 20 leden gaven zich op. Binnen een maand liep dit op tot 40.

De vóóroorlogse jaren
Met twee teams en een juniorenelftal werd begonnen aan de kompetitie in de DHVB (Diocesane Haarlemse Voetbalbond) in de 2e klasse. Later moest het tweede elftal worden teruggetrokken. Er werd druk deelgenomen aan allerlei toernooien, waardoor de eerste trofeeën voor de prijzenkast werden veroverd. Enkele spelers werden gekozen in het districtselftal wegens het zilveren jubilee van de DHVB. Het waren B. Rietveld, W. Veelenturf en W. v. Liempt (aanv.). Er werd met wisselend succes gespeeld tegen Rotterdam en Leiden.In het districtsjuniorenteam werden gekozen: H. Diependaal, H. v.'t Kruis en W. Rietveld. Enkele goedgeorganiseerde atletiekdagen brachten successen voor W. Voordouw en W. Rietveld.

1e Kampioenschap
1938 bracht ons het eerste kampioenschap, n.l. de junioren. Dit elftal bestond uit de volgende spelers: Jac. Walraven, Jac. Walraven (2), N. Walraven, C. Walraven, A. v. Mastwijk, M. v. Velzen, H. v. Rijn, C. de Korte, D. Bakker, G. van Wijk en C. v. Doorn.

Onvergetelijk was het deelnemen aan het kermis-toernooi te Noorden. Met een fraaie beker werd de thuisreis aanvaard. Sommigen kwamen de volgende dag pas boven water. (1937).

1939. Esto 2 werd het eerste kampioensteam onder de senioren en promoveerde naar de 3e klas DHVB. Deze spelers waren: W. Hoogeveen, H. v. 't Kruis, H. Diependaal, P. Wolswijk, W. v. Niekerk, P. Walraven, W. Rietveld, C. Zwanen-burg, N, Disseldorp, D. de Wit en C. Voordouw. Bussen vol trokken naar de Zilk om het tweede team aan te moedigen.

De oorlogstijd (1939)
In dit jaar begint de ellende van de naderende oorlog. Parochiehuis en veld worden in beslag genomen door soldaten van het Ned. leger. Men besluit een winterslaap te houden.

1940. Fusie tussen RKF en NVB op last van de Duitse bezetters. Esto 1 wordt ingedeeld in de 3e klas van de GVB (Goudse voetbalbond). Er wordt gestart met een overwinning op Bodegraven 2. Aan het eind van de reis is Esto kampioen en promoveert naar de 2e klas. Deze kampioenen waren: (1941) Jac. Walraven, C. Twaalfhoven, W. Voordouw, P. Driehuis, Jac. Vernooy, W. v. Liempt, W. Rietveld, E. Benda, G. de Wit, A. v. Mastwijk en N. Disseldorp. Van 1937 tot 1940 is kapelaan W. de Lange onze Geestelijk adviseur. Hij was een echte voetbalkapelaan. Hij fungeerde meermalen als scheidsrechter bij zomeravondwedstrijden en speelde zelfs enkele malen mee.

In de eerste oorlogsdagen van 1940 sneuvelde onze voorzitter B. Rietveld. Hij ligt begraven naast ons kerkgebouw als zoveel anderen. In 1937 overleed ook ons verdienstelijk lid André Veelenturf.

Het eerste lustrum
De viering van het eerste lustrum in 1941 werd verzorgd door de Witte Raven uit Schiedam. Er was een grote Esto-pop gereed om de eerstgeborene van de voorzitter als junior in te schrijven. Dit was echter een meisje!

In 1942 werd alle voetbal stopgezet en de Duitsers vernielden veld en accommodatie grondig.

Nederland vrij !

1945. Esto herrijst na de oorlogsellende. Er valt onnoemelijk veel te repareren aan de Esto-ruïne. Op Koninginnedag wordt deelgenomen aan een estafette en Esto overwint alle Bodegraafse deelnemers. Piet Driehuis wordt tweede in de ronde van Bodegraven. Er komt een nieuw bestuur bestaande uit de heren: W. v. Liempt, voorz., J. Sauer jr., secr., P. Wolswijk, penn., W. ten Brink en W. Voordouw.

1946 brengt weer een kampioenschap voor de junioren. De nieuwe kompetitie werd ingezet met 3 senioren- en één juniorenteam.

Befaamd
Befaamd was de wedstrijd Boskoop-Esto door Esto met 2-0 gewonnen, waardoor Nieuwkoop kampioen werd en ons een daverende feestavond aanbood. De voorzitter had snel het Esto-club-lied omgewerkt voor Nieuwkoop.

1948. HET KOPEREN FEESTELFTAL KAMPIOEN
C. Hoogeveen, G. Voordouw, W. v. Doorn, W. Rietveld, W. Schwarte, N. Disseldorp, W. Vermey, W. Freyee, J. Walraven,
C. de Korte, P. Driehuis, C. v. Doorn en J. Rietveld.

De wedstrijd Nieuwkoop-Esto herinnert ons aan het feit, dat doelman Jac. Walraven plotseling zijn doel verliet voor een duik in het naastliggend water, omdat hij een klompje zag drijven., Hij dook vergeefs, want toen hij weer boven kwam stond het verdronken gewaande ventje lachend met zijn andere klomp in de hand langs de kant. De wedstrijd werd een kwartier gestaakt.

De reis naar Langeraar per motorboot van Piet Walraven roept nog de leukste herinneringen op, evenals de tocht naar Unio met de eerste twee elftallen op openboerenwagens.Onderweg werd even gestopt om over een sloot een paar appeltjes te bemachtigen. In 1946 wordt de viering van het 10-jarig bestaan o.a. verzorgd door het slechte gezelschap Tony Geels.

f. 25,- Bij de uitwedstrijd tegen Dank reed chauffeur Jac. Walraven half in de sloot bij het Donkveld. Met man en macht werd gewerkt, maar de zaak werd voor f. 25,- geklaard door een kraanwagen. De wedstrijd begon veel te laat.

In 1947 verschijnt het.eerste clubblad S-TO-ER. Diverse jongens gaan naar Indië.

Vele vergaderingen en acties waren gewijd aan het herstel van de schade aan veld en accommodatie. Schapen en overvloedige regenval bederven het terrein. Fa. de Winter knapt het veld op, maar zonder toezicht!

1953. ESTO 1 NAAR DE 1e KLAS. (Eerste maal).
C. Sevenhoven (trainer), Fr. v. Wijk, G. Voordouw, H. v.d. Tier, H. Zinko, W. v. Doorn, W. Rietveld, H. v, Vliet,
W, ten Brink (grensrechter), J. v. Kippersluis, H. v.d. Moolen, A. Baelde, C. van Doorn en Wim Freyee

Esto 1 en 2 kampioen

1948. Esto 1 en 2 kampioen. Esto 1 bereikt na in 1942 gedegradeerd te zijn weer de 2e klas. Esto 2 promoveert eveneens, maar zit het jaar daarop weer in de 3e klas.

Het koperen feest wordt opgeluisterd door de Friese Fakir (1948). In 1951 wordt Esto 2 kampioen en gaat naar de 2e klas. Op bescheiden wijze wordt het 3e lustrum gevierd. In 1953 gaat Esto voor het eerst naar de 1e klas. Ook de junioren - zowel A als B - worden kampioen.

Moeilijke jaren
Tot de zestiger jaren gaat het niet zo goed met de prestaties. Moeilijkheden met het kerkbestuur over de terreinverbetering. Er hangt een zekere matheid over de vereniging en er zijn spanningen tussen bestuur en leden. In 1956 wordt het 4e lustrum nauwelijks gevierd. We durven te stellen, dat de eerste 20 jaren voor Esto wel de moeilijkste zijn geweest.

Opgang
Dan komen de zestiger jaren. Esto 1 begint met een degradatie in 1960, maar zit in het feestjaar 1961 weer in de eerste klas. Ook Esto 2 wordt kampioen in 1962, maar zit in het jaar daarop weer in een lagere klas.

In 1958 vertrok Fr. v. Galen naar Holland Sport. In de "vergoedingswedstrijd" speelde Frans, Baelde en Zinko met het Rijnstreekelftal, dat met 4-1 won. (1963)

1961. Het zilveren feest wordt luisterrijk gevierd. Drie dagen hoerastemming, wegens kampioenschap en voor de tweede maal naar de eerste klas. Het Haarlemse Radio-cabaret gaf gave voorstellingen.

Ereleden
Tevens werden op dit feest - met een Eucharistieviering en gezamenlijk ontbijt begonnen - de eerste ereleden benoemd. Dit waren: D. Bakker, W. ten Brink, C. v. Doorn, W. v. Doorn, W. v. Liempt, J. Regtvoort, J. Sauer sr. en W. Voorbij. Later kwamen daar nog bij: C. v.d. Poll, H. Zinko en J. v. Kippersluis.

1961 is nog om een andere reden een bijzonder jaar, nl. de goedkeuring (Koninklijk) van onze statuten. Het ledental, elftallen en contributies gaan in stijgende lijn.

1961. Het bestuur tijdens het zilveren jubileum: Kapelaan Hoogenbosch, C. v.d. Poll (voorzitter), Jac. Walraven, C. v. Doorn, L. Bakker, R. de Groot, H. Humme. Tijdens de receptie werd door de heer J. Bredie de N.K.S.-vlag overhandigd.

De Groene Zoom
1965. Ingebruikneming van de nieuwbouw aan de Groene Zoom. Hiervoor hebben zich vele maanden tal van vrijwilligers ingezet: P. Rietveld en zonen, J. v. Kippersluis, Th. Peters, J. Roos, P. Mourits, W. Duits, W. Disseldorp, H. Humme, S. Steenbergen, Jac. Groenenveld, T. Arends en vele anderen. De heren C. v. Doorn en R. de Groot hadden al een flink stuk voorbereidingen gedaan. Voor f. 37.000,- stond er een nieuw clubqebouw.

Ook in 1965 worden 3 juniorenelftallen kampioen. tw. A1-A2 en C1, en het pupillenvoetbal gaat schuchter van start.

1967: Gloriejaar
1967 is weer zo'n gloriejaar voor Esto. De eerste 3 elftallen promoveren. Esto 1 naar de KNVB. Esto 2 promoveert naar de 2e klas en het 3e naar de 3e klas. Hoogtepunt van de kompetitie was de wedstrijd tegen Haastrecht, die met 3-2 gewonnen werd. Wim L'Ami had een groot aandeel in de goals. Er waren 2000 toeschouwers.

Door Bodegraven 1 met 4-0 te verslaan kwam Esto in het bezit van de B. en W.-beker. Hein Zinko werd gehuldigd, omdat hij 17 jaar trouw in het eerste elftal uitkwam. Bovendien werd hij meermalen in distriktselftallen gekozen.

Het eerste jaar ging het uitstekend in de KNVB, maar in 1969 vertrokken enkele spelers en Esto duikelde naar de afdeling.
In 1968 werd Esto Bl kampioen.

In 1970 gebeurde het ongelooflijke. Esto werd kampioen en kwam terug in de KNVB. Ook Esto 2 promoveert naar de KNVB. Deze spelers waren: J. Jacobi, G. Jacobi, Th. v.d. Poel, A. Rietveld, W. v.d. Poll, W. v. Zoest, H. Bakker, L. Veelenturf, H. v. Kippersluis, J. Rietveld, H. Zinko, en A. v. Uffelen. Leider was Y Slootweg.

Esto-Xerxes
In 1973 worden C1 en C2 kampioen. Het eerste elftal speelt succesvolle wedstrijden voor de KNVB-beker en overwint enkele hooggeplaatste clubs. De kwartfinale Esto-Xerxes (de Rotterdamse eerste-klasser), trekt 2500 bezoekers. In de slotfase weet Xerxes er 3-4 van te maken, en is vol lof over het spel van Esto. De toenmalige opstelling van Esto 1 was: Peter v. Bunningen, Ko Groeneveld, Niek Weerdenburg, Aad van Kippersluis, Joop Sauer, Ad Rietveld, Theo de Wit, Gijs Jacobi, Cor Kalshoven, Hennie Groenen en Frank Weerdenburg. De laatste twee speelden hun afscheidswedstrijd. En hoe!

Enkele persstemmen: "een morele overwinning voor Esto", "speelt zo'n elftal "maar" in de 4e klas?" en de scheidsrechter: "Dit was voor mij de fijnste wedstrijd van het seizoen".

Ondanks dit fraaie succes dreigde er toch degradatie, maar de laatste competitiewedstrijd tegen Alphia werd op de valreep gewonnen. Dick Bakker speelde een glansrol. De beslissingswedstrijd tegen Alphia in Boskoop werd met 2-0 gewonnen en hier was broer Leo de match-winner.

In 1974 gaat Esto toch terug naar de afdeling na een seizoen met veel pech. Esto 3 verkleint de afstand tot het eerste en promoveert naar de 2^e klas.

1975. De nieuwbouw gaat van start. Afdeling Gouda en Leiden gaan samen. Op een drukbezochte ledenvergadering reikt bondsvoorzitter J. Bredie aan het bestuurslid C. v. Doorn het bondsonderscheidingsteken uit. (40 jaar lid en bijna 20 jaar in het bestuur!) Wie volgt?

Om de zaken wat op te vijzelen wordt een zgn. Adviescommissie ingesteld, die uitstekend werk doet. Het zijn de heren: P. Kotterman, W. v. Liempt, H. v.d. Moolen, C. v.d. Poll, C. v. Doorn en 2 bestuursleden: H. v. Kampen en A. v. Uffelen.

DE NIEUWBOUW Kievitsheuvel
Februari 1973 werd een nieuwbouwcommissie gevormd, die zich tot begin 1974 oriënteerde in de praktische en financiële mogelijkheden van een nieuw clubgebouw. Tal van clubs die over een nieuwe accommodatie beschikten, werden bezocht en de eerste gesprekken vonden plaats met het gemeentebestuur over o.a. subsidiemogelijkheden.

De huidige nieuwbouwcommissie startte op 25 september 1974 en kon voortbouwen op het reeds verrichte werk, hetgeen resulteerde in de aanvraag voor een bouwvergunning (26 november 1974).

De maand daarop keurde een ledenvergadering de plannen goed en zegde medewerking aan de bouw toe, en dit op enthousiaste wijze. Op 29 mei 1975 kwam de bouwvergunning. Aannemer v.d. Oudenrijn kon nu onder directie van architectenbureau de Groot, dat voor het ontwerp had zorggedragen, beginnen met de cascobouw.

De heer W.H.W. van Liempt legde op 6 sept. 1975 de eerste steen onder grote belangstelling van Esto-leden en tal van autoriteiten

22 mei
Zaterdag 22 mei 1976 vond de officiële opening plaatsvinden door burgemeester Kremer. Esto beschikt dan over een fraai complex, dat aan de moderne behoeften voldoet en mede door de bijzondere vormgeving en 3 speelvelden plus een oefenveld, een sieraad is voor de omgeving.

Dat de kosten "beperkt" konden blijven tot ca. f. 400.000,- is vooral te danken aan het enthousiasme en het opofferen van veel vrije tijd van een grote groep zelfwerkers. De bereidheid tot een financiële bijdrage in de vorm van een renteloze lening van Esto-leden en sympathisanten (totaal ruim f. 60.000,-) en de enorme medewerking van de gemeente zijn belangrijke waarborgen voor de financiering van de nieuwbouw geweest.

Esto mag trots zijn op het fraaie geheel, vooral omdat het tot stand is gekomen, dank zij de gemeenschappelijke inzet van velen. Het gebouw is een symbool van de vitaliteit en het élan van de 40-jarige vereniging, die bewezen heeft, dat eendracht tot overwinning strekt.
Esto had zich zelf geen mooier jubileumgeschenk kunnen wensen !
P. Oudenhoven, vice-voorzitter.

De werkers aan de nieuwbouw
Metselaars: W.v. Kippersluis, N. v. Kippersluis, H. v. Kippersluis, E. Rietveld.

Timmerlui:
C. Kalshoven, Fr. Walraven, A. v. Kippersluis, A. v. Dam, R. de Vos, Fr. Weerdenburg, Th. v. Jaarsveld. W. v. Iik, T. Weerdenburg
J. Joosten, H. Broekhuizen, H. Humme.

Loodgieters:
B. Rietveld, K. Verboom, J. v. Zwol.

Stukadoors:
C. Overes, N. Weerdenburg, Th. v. Schaik, P. Wijman.

Schilders:
Fr. Ranke, W. v. Zoest, Jac. Pijnacker, Wim L'Ami.

Centrale verwarming:
P. Humme, A. Rietveld, G. t. Brink, Joh. v.d. Heuvel, G. Rietveld. H. Zinko. Elektriciteit: G. en A. v.d. Poll, Frits Walraven, J. v. Doorn, D. Veelenturf.

Diverse werkzaamheden:
T. v. Kippersluis, A. v. Doorn, T. v. Pelt, W. Jansen en verder H. Uitzetter, G. de Bruin, Sj. Wolswijk, P. Batelaan, P.Holirook, N. Jansen, Theo de Wit, W. en Fr. v.d. Poll, Fr. Pijnacker, L. de Vlieg, J. Hillebrand, C. v. Leeuwen, Ko Groeneveld, Wout v. Es, Hans Pijnacker, A. v. Wijk, Ab Spiering, C. d. Vos, J. Boumans, Dick Bakker Frans Helverstein en het hele bestuur.

Koffiezetters:
Fr. Commissaris, D. Bakker.

En niet te vergeten: Leo Bakker, die voor de organisatie zorgde, en de heer J. Sluys, de supervisor.

Bron: Esto 40 jaar 1936-1976, W.H. v. Liempt

1976-1986

1976 Groots complex aan de Kievitsheuvel! Het Estorant! Dames - voetbal! Uitgave Kievitsei! H.Zinko 750 wedstrijden.

1977 Beslissing Esto - Stolwijk ( 5 - 4 ). Voor de 3e maal naar de K.N.V.B. Grootse viering! Oprichting F - pupillen.

1979 Zaalvoetbal van start. Droevig ongeval eist 4 jonge levens van Estoleden.

1982 Verbouwing van Estorant t.b.v. een bestuurskamer. Spelregelteam kampioen regio Gouda.

1983 C3 junioren spelen in stadion tegen Ajax. D1 en junioren uitgenodigd bij F.C. Utrecht - Groningen

1984 Befaamde steptocht Delfzijl - Bodegraven(230 km. Opbrengst ƒ 13.000,-). Vijf kampioensteams -Esto  6 - dames - zaal 2 - E1 - E3.

1985 Esto 1 naar de K.N.V.B. (4x ), Esto - W'veen 2-0 2500 man publiek. Knalfeest! Instelling jubileum commissie. Lichtmasten aangebracht!

1986 Esto bestaat 50 jaar

Esto1 in 1986

Staand: J.Morsink, M.de Groot (trainer), J. Pinkse, W.Bunnik, K.v.Zoest, J.de Koning, E.v.Nierop, C.v.d.Poll, J.v.IJk, H.Heemskerk (leider)

Zittend: T.de Wit, P.van Zoest, F.v.d.Poll, F.v.Nierop, H.Janssen, G.v.d.Neut, F.v.d.Poel, J.Hillebrand

Bron: Esto, 50 jaar Sport en Ontspanning, W.H. v. Liempt en R.H. van der Moolen